پنج شنبه 12 تير 1399 - 10 ذي القعده 1441 - 2 ژولاي 2020
صفحه اصلي/دين و انديشه


 
 


 










 


 




 








خروجي RSS

نگاهی بر فعالیت های علمی-پژوهشی موسسه حکمت و فلسفه ایران

حجت الاسلام غفاري تشريح کرد؛

نگاهي بر فعاليت هاي علمي-پژوهشي موسسه حکمت و فلسفه ايران

حجت الاسلام غفاري، عضو هيئت علمي مؤسسه حکمت و فلسفه ايران، طي يادداشتي، فعاليت هاي علمي- پژوهشي موسسه حکمت و فلسفه در طول اين سال ها را تشريح کرد.

به گزارش خبرنگار مهر، به مناسبت هفته پژوهش، سيد احمد غفاري قره باغ، عضو هيئت علمي مؤسسه حکمت و فلسفه ايران، در خصوص تاريخچه، فعاليت هاي علمي و پژوهشي موسسه آموزشي و پژوهشي حکمت و فلسفه و برخي حواشي پيرامون اين موسسه علمي پژوهشي، يادداشتي را در اختيار خبرگزاري مهر قرار داده است که در ادامه از نظرتان مي گذرد؛

ايران از ديرباز تاکنون، شاهد شکوفائي مکاتب انديشه ورز گوناگون در ساحت‌هاي مختلف دانش و حکمت بوده است؛ در اين ميان، شخصيّت‌هاي فاخري همچون ابن‌سينا، خواجه نصيرالدين طوسي، شيخ سهروردي، ملاصدراي شيرازي و .... به عنوان نام‌آوران شهير فلسفي، چنان پيشرفتي را در ساحت حکمت فلسفي و عرفاني شکل داده‌اند که تاکنون نيز منشأ تحوّلات و نگرش‌هاي نوين هستند. هم‌ اکنون و پس از ظهور انقلاب کبير اسلامي در ميهن ايران اسلامي، شاهد تأسيس و تقويت نهادهاي مرتبط با حکمت و فلسفه بوده‌ايم؛ مؤسّسات و سازمانهايي همچون پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامي، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامي، مؤسسه حکمت و فلسفه ايران، دهها دانشکده فلسفه و الهيات فلسفي و ... که يا پس از پيروزي انقلاب اسلامي تأسيس شدند و يا به ثمردهي بيش از پيش دست يافته‌اند.

مؤسّسه پژوهشي حکمت و فلسفه ايران، از جمله مؤسّسات و نهادهاي علمي دولتي است که فراز و نشيب‌هاي فراواني را در طول تاريخ تأسيس تاکنون، شاهد بوده است. اين مؤسّسه در تاريخ ۱۳۵۲/۱۰/۱۳ توسّط دکتر سيد حسين نصر، با عنوان انجمن حکمت و فلسفه ايران تأسيس شد؛ اساتيد بزرگي همچون آقايان مهدي محقق، جلال‌الدين همايي، محمود شهابي، عباس زرياب خويي و يحيي مهدوي از جمله اعضاي هيئت امناي آن بودند. بعد از پيروزي انقلاب اسلامي ايران، انجمن حکمت اسلامي با حمايت‌هاي آيت‌الله شهيد مطهري توانست حياتش را با توجه به پيشينه خود ادامه دهد.

در سال ۱۳۶۰ با تعدادي از مؤسسات پژوهشي ادغام و به‌عنوان زيرمجموعه «مؤسسه مطالعات و تحقيقات فرهنگي» (که بعدها به «پژوهشگاه علوم انساني و مطالعات فرهنگي» تغيير نام داد) در قالب دو پژوهشکده «حکمت و اديان»، و «تاريخ و فلسفه علم» فعاليتهاي خود را ادامه داد و در سال ۱۳۷۶ انجمن از ساختار آن دو پژوهشکده جدا و با نام «انجمن حکمت و فلسفه ايران» فعاليت جديد خود را از سر گرفت. سپس از سال ۱۳۸۰ با موافقت شوراي گسترش آموزش عالي، از پژوهشگاه علوم انساني و مطالعات فرهنگي منفکّ و تاکنون به صورت مؤسسه مستقل با عنوان مؤسسه پژوهشي حکمت و فلسفه ايران با رياست استاد دکتر غلامرضا اعواني ادامه فعاليت داد.

در سال ۱۳۹۰، به پيشنهاد معاون محترم وزارت علوم و فناوري و حکم وزير محترم وقت، رياست مؤسسه تغيير کرد و استاد اعواني پس از سالها تلاش و فداکاري، کرسي مديريت را به استاد عبدالحسين خسروپناه داد. استاد خسروپناه مؤلف حدود ۵۰ کتاب و ده‌ها مقاله علمي-پژوهشي، سخنران مدعوّ همايش‌هاي معتبر داخلي و بين‌المللي، داراي سوابق مديريتي و سمت‌هاي علمي–اجرايي در مراکز متعدد پژوهشي، صاحب افتخارات فراوان از مراکز متعدد مانند جايزه بين‌المللي علوم انساني اسلامي، کتاب برگزيده سال حوزه، کتاب برتر کنگره دين‌پژوهان، جايزه مطهر از سوي رياست محترم جمهوري، کتاب برتر در جشنواره فرهنگي سال در دفعات مکرّر، دريافت لوح تقدير از مقام معظم رهبري(زيد عزه)، مدرّس حوزه و دانشگاه، شاگرد بزرگاني مانند حضرات آيات وحيد خراساني، فاضل لنکراني، مکارم شيرازي، حسن‌زادة آملي، جوادي آملي، مصباح يزدي و سبحاني مي‌باشد.

اين نهاد علمي در سالهاي اخير، شاهد تحوّلات چشمگيري در عرصه دانش‌افزايي و گفتمان‌سازي در حوزه حکمت به معناي وسيع آن بوده است.

در ادامه به تعدادي از فعاليت هاي اين موسسه در طول اين سال ها اشاره مي شود؛

_دو همايش به صورت سالانه که جزو فعاليت‌هاي تخصصي و دائمي مؤسسه محسوب مي‌شود: اول، همايش روز جهاني فلسفه است که مطابق عرف بين‌الملل، معادل تاريخ شمسي در اواخر آذر برگزار مي‌شود و هر سال به يک موضوع خاص اختصاص مي‌يابد و دوم، برگزاري همايش ملي بزرگداشت خواجه نصيرالدين طوسي معروف به‌  «عقل حادي‌عشر» است؛ اين همايش فلسفي نيز در سطح ملي، هر سال با يک عنوان تخصصي در اوائل اسفندماه برگزار مي‌شود. اين دو همايش، به‌غير از همايش‌هايي است که به درخواست اعضاي محترم هيئت علمي، در مؤسسه پژوهشي حکمت و فلسفه ايران برگزار مي‌شود.

_نشست‌هاي مستمري در راستاي گفتگوي علمي ميان صاحب‌نظران علوم مختلف طبيعي، با انديشمندان  شاخه‌هاي مختلف فلسفي در اين مؤسسه شکل گرفته است؛ سلسله نشست‌هاي علمي «فلسفه و زيست» و «فلسفه و فيزيک» و «فلسفه و اقتصاد» از اين قبيل‌اند؛ مباحث مهم و ساختاري در اين نشستها و حضور شخصيتهاي برجسته رشته‌هاي فيزيک و زيست‌شناسي و اقتصاد در اين نشست‌ها، حاکي از بررسي‌ها و تحقيقات جدي در اين جلسات است.

_نشريه جاودان خرد، تنها نشريّه پژوهشي اين موسسه، سالهاي پيش از مديريّت اخير، شاهد تأخير در نشر شده بود که به همت مديريّت جديد، به‌تدريج و همراه با افت‌وخيز، به روال متعارف انتشار رسيده و هم‌اکنون، با پشتيباني فعالانه رياست موسسه و تدبير مسؤولين مربوطه، آثار پژوهشي ارزنده‌اي را در عرصه‌هاي فلسفي، عرفاني و منطقي منتشر مي‌کند. اين نشريه پژوهشي با تلاش همکاران صديق مؤسسه، به جمع مجلات رتبه + A پيوسته، و يازدهمين مجله برتر فلسفي در ميان ۴۸ مجله علمي-پژوهشي در گروه فلسفه مي‌باشد، که در رتبه بالاتر از مجلاتي همچون مجله فلسفه دانشگاه تهران و مجله حکمت و فلسفه دانشگاه علامه طباطبائي و مجله آينه معرفت دانشگاه شهيد بهشتي است که البته همه اين مجلات، از نشريات فاخر فلسفي محسوب مي‌شوند.

_ترنّم حکمت، عنوان گزارش سالانه‌اي است که به همّت واحد پژوهش مؤسسه، همه‌ساله به گزارش همه فعاليت‌هاي علمي و پژوهشي و آموزشي اين مؤسسه مي‌پردازد؛ محتواي همه نشست‌ها و همايش‌ها و سخنراني‌هاي علمي مؤسسه، و گزارش کامل از طرح‌هاي پژوهشي در حال انجام را در اين مجلّد شريف مي‌توان مطالعه نمود. هدف از انتشار اين سالنامه، مستند نمودن اين فعاليت‌ها براي فلسفه‌پژوهان و دانشجويان تحصيلات تکمـيلي است که مي‌خواهند از ميان موضوعاتي که در مؤسسه، در قالب سخنراني‌ها، همايش‌ها، همکاري‌هاي بين‌المللي و نيز انتشارات و... صورت گرفته است، براي تحقيق، مقاله و يا رساله خود موضوعاتي بيابند، و يا به شنيده‌هاي خود در جلسات علمي-پژوهشي مؤسسه ارجاع بدهند.

_يکي از مهمترين اقدامات ماندگار مديريّت محترم مؤسّسه، انتشار مجموعه کتابهاي تخصّصي در حوزه فلسفه علوم سياسي اسلامي با عنوان «فلسفه سياسي اسلامي» است؛ اين مجموعه از کلان‌طرحهايي بود که مؤسسه پژوهشي حکمت و فلسفه ايران در سال ۱۳۹۱، متناسب با شأن سازماني خود و به‌قصد پاسخ به يک نياز ملي و فراملي، انجام آن را در دستور کار خود قرار داد. هم‌اکنون اين اثر علمي در قالب ۱۷ جلد کتاب در دسترس متخصّصان اين رشته علمي قرار گرفته است. اين اثر فاخر، جهت طرح پژوهشي مفاهيم بنيادين فلسفه سياسي اسلامي براي آگاه شدن و آگاهي دادن، بلکه بازخواني و تحليل ميراث عقلاني و استدلالي حکيمان و انديشمندان مسلمان، پديد آمد تا در راستاي تمدن‌سازي ايراني اسلامي، بسترهاي نظري‌ فلسفه سياسي و علم مدني اسلامي را مبتني بر سنت عقلاني اسلامي-ايراني فراهم سازد و در جهت کاهش سرمايه‌سوزي، به سوي سرمايه‌سازي و احياي ميراث عقلاني و استدلالي خويش در حوزه سياست، گامي گروهي، منسجم و نظام‌مند بردارد. اين طرح، ديدگاه‌ها و نظريه‌هاي فلاسفه، حکيمان و انديشمندان مهم مسلمان را بر اساس آثار اصلي آنان در طول تاريخ فلسفه و سنت عقلاني و استدلالي اسلامي در قالب مفاهيم، مورد شناسايي، بازخواني و تحليل قرار مي‌دهد.

_از جمله خدمات اين موسسه پژوهشي از ابتداي تکوّن آن، احياي تراث حکما و انديشمندان فيلسوف و متکلم و عارف بوده است؛ لذا تصحيح حدود ۲۰۰ عنوان از اين سنخ آثار، در اين موسسه شکل گرفته است؛ در سالهاي اخير، سرمايه‌گذاري جدي در برجسته‌کردن آثار مکاتب مختلفي شده است که در مناطق مختلف کشور مانند شيراز و اصفهان و تهران، در شرف فراموشي و يا نابودي قرار دارند؛ به عنوان نمونه، مي‌توان به اهتمام مديريّت مؤسّسه حکمت و فلسفه ايران، در احياي آثار فيلسوفان و حکماي مکتب فلسفي اصفهان اشاره کرد؛ مکتب فلسفي اصفهان، اصطلاحي مستحدث نزد پژوهشگران عرصه مطالعات سنّت حِکمي و عرفاني عالم اسلام است. حکيمان حوزه اصفهان به خوبي نشان دادند که استمرار واقعي اين سنت و انتقال روح آن از عصر فارابي و ابن‌سينا به بعد، نه از مجراي چهره‌هايي مانند ابن‌رشد اندلسي، که از طريق حکمايي مانند ميرداماد، موسس مکتب اصفهان ميسور شده است و اين طريقي بود که پيشتر به همت حکيمان و عارفاني مانند شيخ اشراق، ابن عربي، خواجه طوسي، ابن‌ترکه اصفهاني، سيد حيدر آملي، ابن‌ابي‌جمهور احسايي و اعاظم حوزه شيراز هموار شده بود.

_يکي از خدمات منحصر به فرد موسسه حکمت و فلسفه ايران به جامعه علمي ايران و تهران، تسهيل ارتباط پژوهش‌گران و دانش‌پژوهان محترم با اساتيد به‌نام اين ديار است؛ اين مجتمع علمي در جنب فعاليتهاي آموزشي و پژوهشي خود، علاوه بر استفاده از استادان به‌نام فلسفه از داخل ايران از جمله حضرات اساتيد سيدجلال‌الدين آشتياني، عباس زرياب خويي، جواد مصلح، ابراهيمي ديناني، محقق داماد، و اعواني، اقدام به دعوت از استادان برجسته در سطح بين‌الملل همچون هانري کربن، توشيهيکو ايزوتسو و ماتسوموتو کرد و با تشکيل کلاسهاي آزاد که همه بر اساس قرائت و تفسير متون اصيل فکري و فلسفي اداره مي‌شدند، شاگردان موفقي را نظير دکتر ويليام چيتيک، دکتر ژان دورينگ، دکتر محمد لگن هاوزن و دکتر جيمز موريس را در اين حوزه پروراند که در حال حاضر، صاحب کرسي در دانشگاه‌هاي بين‌المللي هستند. هم‌اکنون در روزهاي متعددي از هفته، استاد ابراهيمي ديناني و استاد محقق داماد و استاد اعواني، در مؤسّسه حضور يافته و عليرغم کهولت سنّ و اشتغالات فراوان، پاسخگوي شاگردان خويش هستند. جلسات تدريس اين اساتيد، شاهد حضور پرشور و شعور فرهيختگان ازکل کشور است.

_يکي از آثار مديريت موسسه حکمت و فلسفه ايران، اهتمام به برقراري روابط متقابل با مراکز علمي و شخصيت‌هاي تاثيرگذار معاصر جهان مي‌باشد؛ حضور فيلسوفان طراز اول کشورهايي همچون هند، ترکيه، روسيه، آلمان، انگليس، آمريکا، اتريش، استراليا، فرانسه، فيليپين، يونان و ايتاليا در اين موسسه، شاهد تعامل موفق اين مجموعه پژوهشي با مراکز علمي بين‌المللي است. در مقابل، دعوت برخي از اين مراکز خارجي از رياست محترم و شخصيتهاي برجسته و پيشکسوت مؤسسه براي مسافرت و سخنراني علمي به کشورهاي مذکور، نشان از اثرگذاري اين روابط دارد. در همين راستا، آثار استاد عبدالحسين خسروپناه توسط پژوهش‌گران خارجي به زبان‌هاي زنده دنيا مانند زبان انگليسي و اردو و عربي ترجمه شده است و مورد استقبال فرهيختگان جهان قرار گرفته است. براي مشاهده برخي از اين ارتباطات بين‌المللي، مي‌توان به آدرس صفحة بين‌الملل در سايت مؤسسه به نشاني: irip.ir/Home/category?id=۷۰ مراجعه نمود.

_برگزاري نشست‌هاي علمي بسيار مهمي همچون واکاوي وحدت شخصي وجود که سبب حضور اساتيد طراز اوّل حکمت قم، همچون آيت‌الله فياضي، استاد حشمت‌پور، آيت‌الله رمضاني، حجت‌الاسلام والمسلمين استاد يزدان‌پناه، حجت‌الاسلام والمسلمين استاد حسين‌زاده، استاد عبوديّت و ... در مؤسّسه حکمت شد و يا برگزاري مدرسه‌هاي تابستاني متعدّدي همچون مدرسه تابستاني «رئاليسم معرفتي و علوم انساني»، مدرسه تابستاني «حکمت و هنر ديني»، مدرسه تابستاني فلسفه علوم شناختي، و «فيزيک براي الهيات» که مجموع اينها سبب شکل‌گيري يک «پارک علمي» براي گفتگوهاي آزاد تحقيقاتي در اين مؤسّسه علمي پژوهشي شدند.

_سامان يافتن پژوهش‌هاي اعضاي هيئت علمي آن مؤسّسه پژوهشي و نظارت پژوهشي بر حسن اجرا و انجام آن پژوهش‌ها، و به تعبير رساتر، اعمال قوانين و آئين‌نامه‌هاي وزارت علوم در اين مؤسّسه پژوهشي، از جمله خدمات مؤثّر مديريّت محترم مؤسّسه است؛ افزايش انتشار کتابهاي تأليفي از سوي اعضاي محترم هيئت علمي در دوره اخير، حاکي از همين اهتمام و تدبير است. اجمالا بايد گفت که از ميان ۱۸۳ اثر منتشره در کل سنوات تشکيل اين مؤسسة فاخر از ابتداي تأسيس تاکنون، ۱۳۵ کتاب مربوط به دوره مديريتي جديد مي‌باشد، و هم‌اکنون بيش از ۱۰۰ طرح پژوهشي داخلي و خارجي در اين مؤسسه، در حال انجام يا آماده انتشار است. برخي از آثار منتشره در جشنواره‌هاي متعدد همچون جشنواره کتاب سال جمهوري اسلامي ايران و کتاب سال حوزة علمية قم، حائز رتبه‌هاي برتر شده‌اند. براي مشاهده برخي از اين آثار منتشره، مي‌توان به آدرس صفحه انتشارات در سايت مؤسسه به نشاني: irip.ir/Home/single/۵۳۸۹۲ مراجعه نمود.

_از ابتداي تأسيس اين مرکز پژوهشي تا سال ۹۰، از ميان اعضاي هيئت علمي اين موسسه، فقط يک استاد تمام و سه دانشيار در اين موسسه، ارتقاء رتبه وزارتي يافته بودند، اما هم اکنون و در نتيجه پيگيري‌هاي مجدّانه مديريت محترم مؤسّسه، ۴ استاد تمام و ۶ دانشيار در اين مؤسّسه ارتقاء رتبه يافته‌اند، و چهار عضو هيئت علمي ديگر نيز، در شُرُف ارتقاء به دانشياري هستند. البته يکي از آن چهار استاد محترم، بازنشست شده است.

_در شرايط رکود اقتصادي اخير، که بسياري از مراکز علمي و اجرائي، مجبور به تعديل نيروهاي خويش شدند، اين موسسه پژوهشي از معدود سازمان‌هاي دولتي است که نه تنها هيچ کارمند و هيچ عضو هيئت علمي خويش را تعديل نکرد، بلکه اقدام به جذب اعضاي جديد هيئت علمي کرد و نيز هيچ پروژه پژوهشي تعطيل نشد. اين اعضاي علمي جديد، از اساتيد مباحث علوم فلسفي و عرفاني هستند، که روند جذب اينان در مؤسسه حکمت، با ارزيابي اساتيد برجسته‌اي همچون دکتر غلامرضا اعواني، دکتر شهين اعواني، دکتر شهرام پازوکي، دکتر افضلي، و ... انجام پذيرفته است؛ اکثر اعضاي جديد، در دوره تحصيل دکتري خويش، با درجــه عالي و با معدل‌هاي بالاتر از ۱۹ فارغ‌التحصيل شده‌اند. برخي از اعضاي هيئت علمي جديد مؤسسه، در طول حضور چندساله اخير خود در اين مجموعه فاخر، مقالات علمي-پژوهشي متعدد و کتب پژوهشي برخاسته از طرح موظّف خود را منتشر نمودند، که برخي از اين آثار منتشره، عبارت‌اند از: «نظريه معرفت کيث لرر، ترجمه، تحقيق و نقد»؛ «معنويت و دين، بررسي ادله ناسازگارگرايان» «معنويت در اديان ابراهيمي»؛ «تقرب بهخداوند در اسلام و مسيحيت»؛ «اعتبار معرفت‌شناختي خبر واحد در عقايد و علوم انساني»؛ «معرفت‌شناسي ايمان»؛ «الهيات اجتماعي در مسيحيت».جالب توجّه اينکه افرادي که پس از سال ۱۳۹۱ در اين موسسه، جذب شده ‌اند، از سلايق مختلفي در امور سياسي و اجتماعي برخوردارند، که خود اين، نشان از سعه صدر و عدم تنگ‌نظري در مديريّت آن مؤسّسه دارد.

اينها خوشه‌اي از خرمن تحوّلات چشمگير علمي و پژوهشي در اين مؤسّسه پژوهشي در سالهاي اخير است که همگي در سايه حضور پرتلاش مدير محترم و پيگيري‌هاي مجدّانه مجموعه مديريّتي و اعضاي محترم علمي آن مرکز پژوهشي است. اميد که با همکاري نهادهاي ذي‌ربط وزارتي و ساير سازمانهاي همکار در امور پژوهشي و آموزشي، شاهد رونق بيش از پيش اين مؤسّسه پژوهشي باشيم.

در اين دو سال اخير، يکي از اعضاي محترم هيئت علمي، که در دوره مديريت جديد جذب شده‌ است، اقدام به پخش نامه‌هاي فراواني براي تخريب شخصيت مدير محترم مؤسسه نموده است؛ طُرفه اينکه مديريت مؤسسه از تفاوت ديدگاه‌هاي اين عضو جديد با ديدگاه‌هاي خود در امور اجتماعي و سياسي مطلع بودند و در عين‌حال، با جذب وي موافقت نمودند. ليکن اين همکار محترم نسبت‌هاي ناروايي را در اين نامه‌ها به ايشان متوجه نمود. وي در ادامه، پس از مشاهده عدم تأثير هجمه‌هاي غير اخلاقي‌اش، به توسعه اين هجمه اقدام نموده و همکاران خود را نيز، مورد تاخت قرار داد و اعتبار علمي آنان را در نامه‌پراکني‌هاي پسين، مورد ترديد قرار داد؛ هرچند به‌عنوان همکار ايشان در مؤسسه، عرضه مي‌شود که: اين رنج را خَمُش شوم و اندرون برم.

در آخرين سريال اين ماجرا، وي در فضاي مجازي، که به حق مي‌توان آن را به دليل گستره آثار عيني‌اش، حقيقي‌تر از فضاي حقيقي انگاشت، مستمراً به اساتيد نام‌آور مؤسسه حکمت حضرت آيت‌الله محقق داماد و حضرت استاد ديناني اهانت نموده و به معاون محترم پژوهش سرکار خانم دکتر اعواني که فداکارانه مشغول خدمت در کسوت معاونت مؤسسه حکمت و فلسفه ايران است، بي‌حرمتي نمود.

البته غرض از اين نگاشته، نه اين است که بر برخي نقائص افراد، سرپوش گذاشته شود، که خود آنان نيز مدّعي بي‌نقص بودن خود نيستند و نه به دنبال طرح ادّعاي عدم امکان خطا در آنان است، که حقّاً انسان ممکن‌الخطا است و اين دربارi خود اين همکار محترم نيز صادق است؛ ليکن جواز خطا در انسان، مبرّر اين بداخلاقي نيست که تريبون‌هاي عمومي را پر از انتساب‌هاي ناروا کنيم و از همه خدمات و توانمندي‌ها و نيکي‌هاي يکديگر صرف‌نظر کنيم، که اين نه شيوة پيامبران است و نه روش حکما.

حال که اين نامه‌نگاري‌ها رسانه‌اي شده است، گريزي بدان زده شد، وگرنه برخلاف ادعاي انصاف از سوي بي‌انصافان، مسأله مربوط به همکار علمي، مسأله‌اي درون‌سازماني است و آبروي او آبروي همه همکاران است و اختلاف داخل خانه را به خارج از خانه نبايد برد؛ ليکن صرفاً به تذکر اين نکته بسنده کنيم که اين بداخلاقي‌ها براي جامعه علمي و فرهيخته، امر زيبنده‌اي نيست، چه برسد به همکار محترمي که خودش، دانش‌آموخته رشته اخلاق بوده است و واژه‌اي درخور شأن رفيعِ فرزندِ شهيد بودنش نيست، که واژه‌ها در مقابل رنجها و زحمات اين فرزندان، خاضع‌اند. ليکن اميدوارم اين دقيقه را از بنده کمترين بپذيرد که حتّي اگر تعهّد به وحي الهي را در تأکيد سنگين بر حفظ آبروي مؤمن، که بالاتر از حرمت کعبه دانسته است و تأکيد ديگرش بر معيار بودن ظاهر و پرهيز از تجسّس باطنِ زندگي اشخاص را کنار بگذاريم (که البته اين‌دو تأکيد، در موقعيتي است که علم محرز برخلاف ظاهر داشته باشيم، چه برسد به موقعي که صرفاً بر پاي گمان و حدس، به تخريب مسلمان بپردازيم) و صرفاً بنابر قانون طلايي کانت سخن بگوييم، بايد نگران ارتحال فضيلت اخلاقي در شخصيت خود شويم.

تعداد بازديد:390 آخرين تغييرات:97/09/29
نظرات

نظر شما:
نام و نام خانوادگي
پست الكترونيك
نظر