شنبه 29 تير 1398 - 17 ذي القعده 1440 - 20 ژولاي 2019
صفحه اصلي/مقالات


 
 


 










 


 












خروجي RSS

رمضان، آغاز سال عبادی است/ کارکردهای فردی و اجتماعی روزه

در گفتگو با مهر مطرح شد؛

رمضان، آغاز سال عبادي است/ کارکردهاي فردي و اجتماعي روزه

دبير علمي گروه عرفان مجمع عالي حکمت اسلامي گفت: تأثيرات شگرف روزه‌داري در تعاملات اجتماعي و بازسازي پيوندهايي که بقا و دوام يک جامعه سالم به آنها وابسته است، امري غير قابل انکار است.

به گزارش خبرنگار مهر، اگرچه بدايت سال قمري، ماه محرم است، ولي براي اهل ايمان و تقوا، که ساختن درون و ارتقا وجودي را در حيات خويش اصل قرار داده و بندگي و عبوديت پروردگار را نهايت سير خود مي‌دانند، ماه رمضان، ابتداي سال خواهد بود. در خصوص کارکردهاي فردي و اجتماعي روزه، با حجت الاسلام اسداله شکريان آملي، دبير علمي گروه عرفان مجمع عالي حکمت اسلامي، استاد سطوح عالي حوزه علميه قم، محقق و نويسنده، گفتگويي داشتيم:

حجت الاسلام شکريان با بيان اينکه ماه رمضان را بايد سرآمد ماه‌هاي سال دانست که از جهات متعدد، براي کساني که به درک آن نائل شده و بر سفره خان او متنعم گشته‌اند، قابل ارزيابي و ارزش گذاري است، خاطرنشان کرد: رمضان از ريشه «رَمَضَ» گرفته شده و به معناي باراني است که اول پاييز ببارد و هوا را از آلودگي‌هاي ناشي از گرماي تابستان پاک کند؛ شايد سرّ نامگذاري ماه رمضان به خاطر اين جهت باشد که با آمدن خود، آلودگي‌ها و زنگارهاي دروني انسان را پاک نموده و وي را شايسته حضور به درگاه باري تعالي قرار مي‌دهد.

استاد سطوح عالي حوزه علميه قم اظهار کرد: از اميرالمؤمنين علي (ع) نقل شده است که ماه رمضان، اول سال است «انّ اوّل کلّ سَنَةٍ اوّلُ يَومٍ من شهر رمضان» و امام صادق (ع) فرمود: کسي که ماه رمضان او سالم باشد، سال او سالم است؛ «اذا سَلِمَ شَهرُ رمضانَ، سَلِمَتِ السَّنَة». اگرچه بدايت سال قمري، ماه محرم است، ولي براي اهل ايمان و تقوا، که ساختن درون و ارتقا وجودي را در حيات خويش اصل قرار داده و بندگي و عبوديت پروردگار را نهايت سير خود مي‌دانند، ماه رمضان، ابتداي سال خواهد بود و به همين دليل مرحوم سيد بن طاووس در بيان اين روايت مي‌فرمايد: منظور اين است که ماه رمضان، اول سال عبادي و بندگي است.

وي ادامه داد: نتيجه اينکه انسان قبل از هر چيزي بايد جان خود را از بندها و زنجيرها آزاد نمايد و تا اين آزادي تحقق نيابد، بندگي بدون طمع و ترس که بندگي و عبادت احرار و آزادگان است، به دست نخواهد آمد؛ بنابراين، بايد از زنگار و آلودگي‌ها نجات يافت و رمضان فرصت اين پيرايش دروني است.

حجت الاسلام شکريان گفت: زيباترين بيان پيرامون آزادي از بندها را وجود مقدس پيامبر اسلام (ص) در خطبه شعبانيه بيان فرمودند که: «أَيُّهَا النَّاس إِنَّ أَنْفُسَکُمْ‏ مَرْهُونَةٌ بِأَعْمَالِکُمْ فَفَکُّوهَا بِاسْتِغْفَارِکُم‌» جان انسان در گرو و اسير اعمال اوست و تا اين جان از دست اعمال نادرست نجات نيابد، آزادي محقق نمي‌شود و روح محبوس، بندگي آزادمردان را تجربه نخواهد کرد، از اين رو، خاتم پيامبران (ص) راه استغفار را مسيري براي بازيابي انسان درمانده از افعال و افکار ناپسند معرفي نموده و آزادي از اسارت شهوت‌ها و دوري جستن از تبعيّت هواهاي نفساني را منوط به بازگشت از مسير انحرافي قلمداد نمودند.

دبير علمي گروه عرفان مجمع عالي حکمت در پاسخ به اين پرسش که چه کارکردي براي رمضان قابل تصور است و چگونه مي‌توان در خود و اطرافيان و جامعه، اثرات آن را مشاهده کرد؟ اظهار کرد: پاسخ به اين پرسش را بايد در ابعاد مختلف فردي و اجتماعي روزه‌داري بررسي نمود و نتيجه آن را به اشتراک گذاشت. ماه رمضان که ماه ضيافت الهي است، در ساحت‌هاي مختلف، آثار و کارکردهاي متفاوت دارد.

وي ادامه داد: اولين کارکرد ماه رمضان، فردي است. به اين معنا که تأثير ماه ضيافت الهي بر تک تک افراد، نظير کارخانه‌اي است که با ايجاد سامانه هدفمند در ابعاد مختلف، تمام ساحت‌هاي دروني و بيروني انسان را پوشش داده و به او مي‌آموزد که از قواي درون و بيرون خود، چگونه صيانت نمايد و اجازه تسلط غير حق را بر خود ندهد؛ جاني که مي‌تواند محلي براي پذيرش انوار الهي باشد، «اِنَّ لله تعالي في الارض اواني اَلاَ و هي القلوب»، نبايد ظرف قلب انسان، ميداني براي هرزه گردي خواسته‌هاي نفساني قرار گيرد، «الْقَلْبُ‏ حَرَمُ‏ اللَّهِ‏ فَلَا تُسْکِنْ‏ حَرَمَ اللَّهِ غَيْرَ اللَّهِ».

حجت الاسلام شکريان تصريح کرد: حضور در ميهماني الهي به انسان مي‌آموزد که به چه چيز بينديشد تا بستري براي معرفت الهي باشد و اينکه وجود مبارک رسول اعظم (ص) مي‌فرمايد: «مَنْ‏ عَرَفَ‏ نَفْسَهُ‏ فَقَدْ عَرَفَ رَبَّه‏». ناظر بر اين امر است که انسان، زماني توفيق شناخت پروردگار را پيدا مي‌کند که بر ظرفيت وجودي خويش آگاهي يابد و بداند که جان او محل اجلال حق است؛ «لَا يَسَعُنِي أَرْضِي وَ لَا سَمَائِي وَ لَکِنْ يَسَعُنِي‏ قَلْبُ‏ عَبْدِيَ‏ الْمُؤْمِن‏» و بي توجهي به اين امر، بزرگترين خطا و اشتباه خواهد بود، «أَعْظَمُ‏ الْجَهْلِ‏ جَهْلُ‏ الْإِنْسَانِ أَمْرَ نَفْسِه‏».

اين محقق گفت: اساساً امر به عبادت که در قرآن بر آن تأکيد شده است و خلقت جن و انس را معطوف به آن دانسته؛ «وَ ما خَلَقْتُ الْجِنَّ وَ الْإِنْسَ إِلاَّ لِيَعْبُدُون‏» موقوف بر شناخت و معرفت به خداوند است و تفسير ابن عباس که در بيان ليعبدون مي‌فرمايد: اي ليعرفون، به اين معناست که معرفت خداوند، اصل اصيل خلقت انسان است و به تعبير عارفان اسلامي، خلقت عالم براي اين است که کمالات حق تعالي جلوه نموده و در منظر و مرآي حق جويان قرار گيرد؛ «أن داود عليه السلام قال يا رب لما ذا خلقت الخلق قال کنت کنزا مخفيا فاحببت ان اعرف فخلقت الخلق لا عرف»، و اين شناخت، متوقف بر اين است که به ظرفيت دروني خويش توجه نموده و آن را از رذائل و ناهنجاريهاي روحي و نفساني پاک نمايد، تا آينه تمام نماي حق گردد.

دبير علمي گروه عرفان مجمع عالي حکمت با بيان اينکه دومين کارکرد روزه داري ماه رمضان، کارکرد اجتماعي است، تصريح کرد: تأثيرات شگرف روزه‌داري در تعاملات اجتماعي و بازسازي پيوندهايي که بقا و دوام يک جامعه سالم به آنها وابسته است، امري غير قابل انکار است. از جمله آثار اجتماعي، تقويت صبر و مقاومت در مقابل سختي‌ها و دشواري‌هاست، «وَ اسْتَعينُوا بِالصَّبْرِ وَ الصَّلاة» و جامعه‌اي نظير نظام مقدس جمهوري اسلامي را که امروزه با انواع پيچيده فشارها و دشمني‌ها مواجه است، مي‌تواند مصون از آسيب‌هاي جدّي نمايد. دين‌زدايي و تخريب انگاره‌هايي ديني در فضاي مجازي و حقيقي، سلاح نامرئي دشمن براي تضعيف گزاره‌هاي مقاومت و ايستادگي است و جامعه‌اي که به سلاح مقاومت و تحمّل مسلح نباشد، محکوم به سازش و تسليم است.

وي افزود: اثر اجتماعي ديگري که در روزه رمضان قابل مشاهده است، ايجاد حسّ کمک و دستگيري نسبت به درماندگان و ضعيفان است؛ تا انسان، گرسنگي را تجربه نکند، نمي‌تواند نسبت به گرسنگي ديگران، فهم درستي داشته باشد، لذا وقتي از امام عسکري (ع) مي‌پرسند که چرا روزه واجب شده است؟ حضرت در پاسخ مي‌فرمايد: تا توانگر درد گرسنگي را بچشد و در نتيجه به مستمندان کمک کند.

استاد سطوح عالي حوزه علميه قم خاطرنشان کرد: از جمله آثار اجتماعي روزه داري، ايجاد امنيت اجتماعي است که آمارهاي نيروي انتظامي از کاهش شديد جرم و جنايت در ماه رمضان، مؤيد اين امر است.

حجت الاسلام شکريان در پايان گفت: با توجه به مشکلات اقتصادي و گراني‌هاي اخير و به ويژه سيل، که بخش زيادي از مردم مسلمان ما را تحت تأثير قرار داده و امرار معاش آنها را با سختي مواجه کرده است، ضرورت دارد تا عمل به دستورات ديني و تأکيدات معصومين (ع) را سرلوحه کار خويش قرار داده و با کمک به نيازمندان و ترتيب سفره‌هاي افطاري براي مستضعفان، به تسکين آلام ولي نعمتان انقلاب اقدام نمائيم.

تعداد بازديد:118 آخرين تغييرات:98/02/24
نظرات

نظر شما:
نام و نام خانوادگي
پست الكترونيك
نظر