یکشنبه 3 شهريور 1398 - 23 ذي الحجه 1440 - 25 آگوست 2019
صفحه اصلي/كودك و نوجوان

دانش‌آموزانی که در یک‌وجب جا تحصیل می‌کنند

روايت ميداني مهر از مدرسه اتباع افغانستاني در تهران

دانش‌آموزاني که در يک‌وجب جا تحصيل مي‌کنند

مجتمع آموزشي «فرهنگ» يکي از مدارس دانش آموزان افغانستاني فاقد تابعيت ايراني است که شمار زيادي از نوجوانان با استعداد اما با مشکلات فراوان در اين مدرسه در حال تحصيل هستند.

خبرگزاري مهر؛ گروه جامعه- ساناز باقري‌راد: آنقدر کوچه پس کوچه‌هاي جنوب شهر تهران را بالا و پايين کردم تا در نهايت ميان آخرين ساختمان‌هاي انتهايي يک کوچه، آدرس را پيدا کردم. جلوي در ايستادم و با خودم زمزمه کردم «براي چي به اينجا آمدم، حتماً اينجا هم يک مدرسه عادي مثل هزاران مدرسه ديگر است.» با اين وجود تمام اين افکار را پشت درگذاشتم و وارد حياط بيش از حد جمع و جور مدرسه اتباع خارجي «فرهنگ» شدم.

محيط به قدري کوچک بود که نياز به سر گرداندن نداشت و با يک نگاه تمام زير و بم ساختمان به چشم مي‌آمد. نه از فضايي براي قائم با شک بازي بچه‌ها خبري بود و نه وسعتي براي دويدن دانش آموزان. تنها امکانات لاکچري موجود در حياط آبخوري کوچکي بود که در گوشه‌اي جاي گرفته بود و آينه‌اي که چندين دانش‌آموز براي ديدن سر و روي خود در آن، صف بسته بودند.

براي ديدن کلاس‌ها هم نياز به عبور کردن از محيطي که ايستاده بودم نبود، کافي بود سرم را بچرخانم تا همه جزئيات را ببينم. سرم را برگرداندم تا مطمئن شوم که از راهروهاي طولاني و کلاس‌هاي بزرگ دوران مدرسه خودم خبري نيست و اتفاقاً هيچ خبري هم از آن‌ها نبود. سه کلاس متوسط و خيلي کوچک که حتي براي وارد شدن بايد سر را خم مي‌کردي تا سقف کوتاه اجازه ورود بدهد. پله‌هاي کوتاه را طي کردم و وارد کلاس شدم. کلاسي کوچک با کودکاني که هرچند در فضايي کم اما با خنده در کنار يکديگر نشسته بودند. ديوارهايش گچي و ساده بود اما نقاشي‌هاي ديواري دانش آموزان به ديوارهاي سفيد کلاس روح داده بود.

تصور مي‌کردم با رفتارهاي خوبي از سوي دانش آموزان مواجه نشوم اما از قضا رفتارهاي نه تنها خوب بلکه سرشار از مهرباني دانش آموزان افغانستاني متعجبم کرد. با استقبال گرمشان به اتاق مدير مدرسه راهنمايي شدم. اتاقي در گوشه همان حياط جمع و جور و ديوار به ديوار کلاس ۶ متري ابتدايي‌ها. وارد شدم و پس از سلام احوال پرسي‌هاي روتين، سر درد و دل نادر موسوي مدير مجتمع آموزشي فرهنگ باز شد. برايم از سال‌ها تلاشش براي تحصيل کودکان مهاجر افغانستاني و دور کردن آن‌ها از هزاران معضل اجتماعي پيش رويشان گفت. از راضي کردن برخي خانواده‌ها براي رضايت به تحصيل فرزندشان و بازگرداندن کودکان بازمانده از تحصيل به پشت نيمکت‌هاي مدرسه و هزاران ماجراي ديگر برايم توضيح داد.

مدرسه‌اي با قريب به ۲۰ سال سابقه

پس از به صدا در آمدن زنگ مدرسه و آرام شدن بچه‌ها، ماجراي تأسيس اين مدرسه را با ته لهجه فارسي پشتو شرح داد و گفت: از سال ۷۹ تصميم به تأسيس مدرسه‌اي براي مهاجران و کودکان افغانستاني ساکن در ايران گرفتم. خودم هم از کودکي به ايران آمدم و در اينجا بزرگ شده‌ام. زماني که بزرگ‌تر شدم دغدغه کودکان هم وطنم که به دلايل گوناگون امکان تحصيل نداشتند، درگيرم کرده بود. کودکاني که به دلايلي همچون نداشتن تابعيت ايراني، مشکلات مالي خانواده و بالا رفتن سنشان از تحصيل جا مانده بودند و در عين حال به ادامه تحصيل علاقه داشتند.

درباره تعداد دانش آموزان مدرسه سوال کرد. گفت: در طول ۱۹ سال گذشته که مدرسه فرهنگ تأسيس شده است، حدود ۱۰ الي ۱۲ هزار دانش‌آموز در اينجا تحصيل کرده، فارغ‌التحصيل شده و يا با دريافت تابعيت ايراني به مدارس دولتي منتقل شده‌اند. شمار دانش آموزاني که به طور سالانه در اين مدرسه تحصيل مي‌کنند نيز متغير است و ميانگين آن‌ها ۶۰۰ نفر است. به عنوان مثال برخي از سال‌ها بيش از هزار دانش‌آموز داشتيم اما برخي سال‌ها نيز چند صد نفر محصل مدرسه فرهنگ بودند. در سال تحصيلي امسال نيز حدود ۱۶۰ دانش‌آموز در مدرسه فرهنگ در حال تحصيل هستند. کلاس‌هاي درسي نيز از مقطع اول ابتدايي تا کلاس يازدهم داير است.

از کمبودها و مشکلاتشان سوال مي‌کنم و مي‌خواهم از چگونگي تدريس در اين فضاي کوچک برايم توضيح دهد، با کمي مکث ادامه داد: بزرگ‌ترين مشکل ما فضاي کوچک مدرسه آن هم با توجه به تعداد دانش آموزان است. فشردگي کلاس‌ها نيز معضل ديگري است و برخي کلاس‌ها ۶ متري و دو کلاس ۱۲ متري است. شمار دانش آموزان در کلاس‌هاي درس نيز از ۲ نفر تا بيست و چند نفر متغير است. به دليل فضاي کم، مدرسه در دو شيفت صبح و عصر داير است و برخي کلاس‌ها با بيش از ۲۰ دانش‌آموز در يک کلاس ۶ متري که تنها يک فضاي باريک براي عبور دارد، برگزار مي‌شود.

موسوي بيان کرد: به دليل کوچک بودن فضا کلاس‌ها به صورت مختلط برگزار مي‌شود، حدود ۶۰ درصد دانش آموزان را هم دختران و ۴۰ درصد را پسران تشکيل مي‌دهند. براي تهيه مکاني بزرگ‌تر تلاش کرده‌ايم اما به دليل مشکلات مالي موفق نشده‌ايم. براي جلوگيري از شلوغي نيز زنگ‌هاي تفريح را سانس بندي کرده‌ايم و هر کلاس در زمان مشخصي زنگ تفريح دارد چراکه امکان حضور همه دانش آموزان در حياط به طور همزمان نيست.

وي درباره منابع مالي و حاميان مدرسه نيز گفت: آموزش و پرورش تنها قادر به صدور مجوز براي ما بود و به دليل اينکه مدرسه ما مختص اتباع خارجي است، از همان ابتدا اعلام کردند که هيچ بودجه‌اي به ما تعلق نخواهد گرفت. تمام هزينه‌هاي مدرسه از قبيل حقوق کارکنان، هزينه‌هاي جاري مدرسه و حمايت مالي از دانش آموزان بي بضاعت توسط کمک‌هاي خانواده دانش آموزان و کمک خيرين تأمين مي‌شود. متأسفانه از لحاظ مالي در فشار زيادي قرار داريم و هر سال به دليل کمبود منابع مالي امکان تعطيلي مدرسه وجود دارد. بر اساس برآوردهايي که انجام داده‌ايم، هزينه‌هاي يک سال تحصيلي مدرسه حدود ۳۰۰ ميليون تومان مي‌شود و حدود يک پنجم اين مبلغ از سوي خانواده‌ها و باقي توسط چندين خير ايراني تأمين مي‌شود. تعدادي مؤسسه خيريه نيز گاهي با اعطاي اقلام مصرفي ازجمله لوازم تحرير، پوشاک و غيره با ما همکاري مي‌کنند. اما به طور کلي تأمين هزينه‌ها و اجاره مدرسه به سختي انجام مي‌شود و هر ساله ادامه فعاليت اين مرکز نامعلوم است.

يک چهارم دانش آموزان مدرسه مادرانشان سرپرست خانواده است

مدير مجتمع آموزشي فرهنگ درباره وضعيت خانوادگي و اقتصادي دانش آموزان نيز توضيح داد: متأسفانه وضعيت مالي اغلب دانش آموزان نامطلوب است. حدود ۴۰ نفر از دانش آموزان مادر سرپرست خانوار است. بسياري از دانش آموزان نيز کودکان کار بوده يا پدران آن‌ها از وضعيت شغلي مناسبي برخوردار نيستند. فلسفه تأسيس اين مدرسه تحصيل رايگان بوده به همين منظور دانش آموزان بي بضاعت بدون هيچ هزينه‌اي در اينجا تحصيل مي‌کنند. بسياري از خانواده‌ها به دليل مشکلات مالي مانع ادامه تحصيل فرزندان خود مي‌شدند اما مجموعه ما با اصرار و با هزينه خود، اين دانش آموزان را به تحصيل باز مي‌گرداند.

پس از رفت و آمد چندين نفر از کادر مدرسه، وي درباره پرسشي در خصوص کارکنان و معلمان مدرسه نيز بيان کرد: شمار معلمان و پرسنل مدرسه حدود ۱۳ نفر است و همگي نيز از اتباع افغانستاني هستند. اين افراد با حقوق بسيار کم به اينجا آمده و تدريس مي‌کنند. تعدادي از داوطلبان ايراني نيز يک روز در هفته براي تدريس به دانش آموزان به اين مرکز مي‌آيند و بدون دريافت هيچ گونه وجهي تدريس مي‌کنند. اغلب آن‌ها نيز دانشجويان دانشگاه‌هايي همچون دانشگاه شهيد بهشتي و تهران هستند. به عنوان امسال در پايه يازدهم تنها دو دانش‌آموز دختر داريم که خيرين ايراني به آن‌ها تدريس مي‌کنند در واقع اگر اين افراد نبودند، اين دو نفر نيز قادر به ادامه تحصيل نبودند.

مدير مدرسه فرهنگ درباره موفقيت‌هاي دانش آموزان اين مدرسه نيز بيان کرد: خوشبختانه در طول اين سال‌ها با وجود امکانات کم مدرسه، دانش آموزان به مقاطع بالاي تحصيلي دست يافته‌اند. اغلب معلماني که در حال حاضر در مدرسه تدريس مي‌کنند در گذشته دانش‌آموز همين جا بوده و حال با مدارک ليسانس، فوق ليسانس و حتي دکترا به عنوان معلم در اينجا فعاليت دارند. بسياري از دانش آموزان ديگر هم پس از تحصيل در اين مدرسه و رفع مشکل تابعيت آن‌ها، به مدارس دولتي رفته و در حال حاضر به تحصيلات تکميلي رسيده‌اند. خوشبختانه به دليل مجوز داشتن مدرسه از آموزش و پرورش و مورد تأييد بودن کارنامه‌هاي دانش آموزان، امکان ادامه تحصيل دانش آموزان در مدارس عادي ايران وجود دارد. برنامه درسي و تقويم آموزشي ما نيز طبق دروس آموزش و پرورش ايران است و دانش آموزان اينجا نيز همان کتب ديگر مدارس را مي‌خوانند.

مدير مجتمع آموزشي فرهنگ در پايان از همکاري و تلاش داوطلبان ايراني تشکر کرد و گفت: ارتباط دانش آموزان افغانستاني با ايرانيان بسيار خوب است و با کمک آنها قادر به برگزاري دوره‌هاي آموزشي مختلف براي دانش آموزان شده‌ايم. در همين راستا کارگاه‌هاي آموزش مسائل بهداشتي، کارگاه‌هاي کتابخواني، آسيب‌هاي اجتماعي، نقاشي، مجسمه سازي، نقاشي و جشن‌هاي مختلف براي دانش آموزان برگزار مي‌شود.

اهميت فراهم کردن امکان تحصيل دانش آموزان افغانستاني

موضوع تحصيل دانش آموزان و کودکان افغانستاني ساکن ايران از دو منظر حائز اهميت است. در صورتي که اين افراد در آينده نيز در ايران اقامت داشته باشند، لازم است براي رشد فردي، تبديل آن‌ها به فرد مؤثري براي جامعه و استفاده از توانايي‌هاي اين افراد، به مسئله تحصيلات آن‌ها به صورت جدي توجه شود. به علاوه دانش آموزان فعلي افغانستاني که در ايران سکونت دارند، احتمالاً در سال‌هاي آينده بخشي از قشر جوان و نوجوان کشور را تشکيل خواهند داد و به منظور عدم ابتلاي آن‌ها به آسيب‌هاي اجتماعي، اشتغال آن‌ها به تحصيل ضروري است.

از سوي ديگر با توجه به اينکه در دنياي امروز تحصيلات و سواد آموزي به عنوان ابتدايي‌ترين نياز و حق هر انساني محسوب مي‌شود، حتي اگر اين گروه از افراد افغانستاني در آينده تابعيت و اقامت ايران را کسب نکنند و خاک کشورمان را ترک کنند، با نگاه آميخته با احساس بشر دوستانه و برابري همه انسان‌ها، فراهم کردن شرايط تحصيل براي اين افراد امري بديهي است.

با توجه به اهميت تحصيل اين افراد نيز هدف از اين گزارش حل مشکلات تحصيلي دانش آموزان افغانستاني ساکن در کشور و تحقق اهداف ذکر شده است.

تعداد بازديد:120 آخرين تغييرات:98/03/04
نظرات

نظر شما:
نام و نام خانوادگي
پست الكترونيك
نظر