چهارشنبه 29 آبان 1398 - 22 ربيع الاول 1441 - 20 نوامبر 2019
صفحه اصلي/مقالات

تفسیر قطعه ای از فتوحات مکیه درباره ترک صبر/ صبر و ترک شکوی

يادداشتي از عبدالله صلواتي؛

تفسير قطعه اي از فتوحات مکيه درباره ترک صبر/ صبر و ترک شکوي

ديدن مقام صبر و ديدن خود و ديدن اينکه من در مقام صبر مقيم هستم خود حجابي است براي نديدن سرچشمه صبر و نديدن سرچشمه به نحوي که مقيد به تعيني نيست و اين لب عرفان است.

به گزارش خبرنگار مهر، عبدالله صلواتي دانشيار دانشگاه تربيت دبير شهيد رجايي در يادداشتي با عنوان ميانه صبر و ترک صبر به تفسير قطعه اي از فتوحات مکيه درباره ترک صبر پرداخته است:

در ادبيات عرفاني و قرآني، «صبر» يکي از مقامات ستودني است و براي آن اقسامي ذکر کرده اند و دعوت شده ايم بدين صبر.

اما جناب ابن عربي در باب ۱۲۵ فتوحات از ترک صبر سخن مي گويد: في معرفه مقام ترک الصبر و اسراره: اعلم آن في الصبرالمعروف عند العامه مقاومه القهر الالهي و سوء ادب....

با توجه به سياق سخن ابن عربي که اظهار مي‌دارد صبر در عامه مقاومت در برابر قهر الهي است، صبر در اينجا با يک لازم معنايي منفي همراه است و آن، ترک شکوه از خدا. مقاومت در برابر قهر اوست و ابن عربي با ترک صبر در واقع، به ترک شکوي توصيه مي‌کند.

نگارنده چهار تقرير از اين مقام را مطرح کردم:

يکم: تقرير با حد وسط استغناي عبد

۱. صبر عامه به معناي ترک شکوي از حق است.

۲. ترک شکوي از حق به منزله بي نيازي از حق است.

۳. بي نيازي از حق سوء ادب است.

۴. صبر عامه سوء ادب است.

۵. سوء ادب از عارف جايز نيست.

پس صبر به معناي ترک شکوي از حق را بايد ترک گفت.

دوم: تقرير با حد وسط توجه الهي

۱. صبر عامه به معناي ترک شکوي از حق است.

۲. شکوي از حق ما را در درياي توجه وجودي و الهي غرق ميکند.

۳. از هر آنچه ما را از توجه الهي باز مي دارد بايد خداحافظي کرد.

پس صبر به معناي ترک شکوي از حق را بايد ترک گفت.

سوم: تقرير با حدوسط مقاومت الهي

۱. صبر عامه به معناي ترک شکوي از حق است.

۲. ترک شکوي از حق به منزله مقاومت در برابر قهر الهي است.

۳. مقاومت در برابر قهر الهي نوعي مقاومت در برابر تعالي است و بستن در برکات اسم الجلال و در پايان، محروميت از تعادل اسمايي ميان اسماي جمال و جلال.

۴. مقاومت در برابر تعالي براي عارف شايسته نيست.

پس بايد صبر عامه را ترک گفت.

چهارم: تقرير با حد وسط شفا

۱. شکوي از حق شفاست.

۲. ترک شفا براي عارف جايز نيست.

۳. صبر عامه به معناي ترک شکوي از حق است.

۴. بنابر مقدمات يک تا سه، صبر عامه ترک شفاست.

پس صبر عامه را بايد ترک گفت.

ديدن مقام صبر و ديدن خود و ديدن اينکه من در مقام صبر مقيم هستم خود حجابي است براي نديدن سرچشمه صبر و نديدن سرچشمه به نحوي که مقيد به تعيني نيست و اين لب عرفان است و رسيدن به مقام ني که از خويش تهي شدن است تا بهترين نواها در آدمي تعين يابند. به قول شيخ الرئيس در اشارات: من آثر العرفان للعرفان فقد قال بالثاني و من وجد العرفان کانه لايجده بل يجد المعروف به فقد خاض لجه الوصول.

بنابراين آنچه ابن عربي گفته در راستاي بزرگداشت صبر و ستودن آن است اما او تلاش مي‌کند تا تجربه هاي سالکانه عارف را از غواشي و محدوديت هايي رها سازد. صبر نيز از اين مهم مستثنا نيست. او درصدد عرضه ناب ترين در هر موقف و مرتبه اي است. گاهي عارف به مرتبه اي از تعالي مي رسد اما آفت هايي متوجه اوست از جمله ديدن خود، ديدن مقام و احيانا احساس، اندکي بي نيازي که همه اينها خار راهند.

تعداد بازديد:289 آخرين تغييرات:98/05/23
نظرات

نظر شما:
نام و نام خانوادگي
پست الكترونيك
نظر