پنج شنبه 30 آبان 1398 - 23 ربيع الاول 1441 - 21 نوامبر 2019
صفحه اصلي/قرآن


 
 


 










 


 












خروجي RSS

ویژگی‌های ترجمه مطلوب و صحیح قرآن

ويژگي‌هاي ترجمه مطلوب و صحيح قرآن

يک پژوهشگر ديني و متون اسلامي گفت: تشخيص ساختارهاي نحوي و انتخاب آن‌ها در ترجمه قرآن امر مهمي است که يک مترجم بايد در ترجمه‌هاي خود به کار گيرد.
کمال‌الدين غراب، پژوهشگر ديني و متون اسلامي، در سلسله نشست‌هاي گفت‌وگوي فرهيختگان با محوريت «روش‌شناسي ترجمه ادبي زيباشناسي قرآن کريم»، که در دفتر تبليغات اسلامي خراسان رضوي برگزار شد، اظهار کرد: ترجمه مطلوب و صحيح، ترجمه‌اي است که بتواند معادل ساختارهاي نحوي که در زبان مبدأ وجود دارد ‌را در زبان مقصد تشخيص داده و آن‌ را انتخاب کند.

وي ادامه داد: همواره اقداماتي از قبيل ترجمه، هيچ‌گاه عقل در آن‌ها دخيل نيست، چرا که اگر دخالت داشت قطعاً هيچکس وارد اين حوزه نمي‌شد، بلکه لازمه ورود به اين مسير دل است که باعث پا به عرصه گذاشتن در اين مسير مي‌شود.
ترجمه قرآن پايان‌ناپذير است
غراب افزود: بايد گفت ترجمه قرآن پايان‌ناپذير است، زيرا وحي الهي هيچگاه پايان ندارد، زبان نيز پديده شگفت‌انگيزي است که اگر نبود خدا هم از اين مقوله در قرآن به عنوان نشانه ياد نمي‌کرد.
اين کارشناس علوم قرآني افزود: در واقع زبان‌شناسي جرياني است که بخشي از مباحث فلسفي را تشکيل مي‌دهد و از اين رو است که در زبان بخشي از مردم نيز منعکس مي‌شود.
اين پژوهشگر ديني و متون اسلامي بيان کرد: اکنون نيز اين سؤال ايجاد مي‌شود که اگر وحي به زبان پارسي نازل مي‌شد، آنگاه ما با چه عباراتي مواجه مي‌شديم؟ از اين رو مي‌توان گفت که يکي از مشکلاتي که در راستاي ترجمه وجود دارد اين است که عين ساختار عربي را به فارسي برمي‌گردانند و به نوعي برخي از افراد در ترجمه‌هاي خود گرته‌برداري مي‌کنند.
وي بيان کرد: به نظر من اينگونه ترجمه‌ها صحيح نيست و بايد فکر کنيم که اين عبارات اگر به زبان فارسي بيان مي‌شد، چگونه بود. اين امر بدين دليل است که برخي ساختارها در عربي وجود دارد که در فارسي وجود ندارد و از طرفي نيز در فارسي ما با افعال مرکب فراواني از جمله آگاهي دادن، قضاوت کردن، چشم کشيدن و از اين قبيل افعال مواجه هستيم که در زبان عربي اينگونه افعال به چشم نمي‌خورد و در اين ميان ما گاها با ترجمه‌هايي مواجه هستيم که متاسفانه با مفهوم عربي آن آيه کاملا متفاوت هستند.
تفاوت ترجمه زيباشناسانه با ترجمه صحيح
غراب با اشاره به چگونگي ترجمه زيبا و صحيح تأکيد کرد: در واقع ترجمه زيبا و صحيح ترجمه‌اي است که بدانيم يک مفهوم و عبارت واحد در يک زبان از چه ساختاري برخوردار و در زبان ديگر چگونه است.
اين پژوهشگر ديني و متون اسلامي يادآور شد: در واقع ترجمه زيباشناسانه با ترجمه صحيح کاملاً متفاوت و ممکن است ترجمه‌اي به درستي انجام شده باشد، اما زيباشناسانه نباشد و از طرفي هم ممکن است ترجمه‌اي زيباشناسانه باشد، اما اصول آن به درستي به کار گرفته نشده باشد و من در اين کتاب سعي کردم به اين نکات توجه کنم.
وي افزود: برخي از افراد اين امر را به درستي انجام نمي‌دهند، اما رعايت اين نکات، مهمترين اصولي است که هر مترجم بايد در کار خود به کار گيرد و به درستي از آن‌ها استفاده کند
اين پژوهشگر ديني و متون اسلامي بيان کرد: البته نکته‌اي که در اينجا بايد به آن اشاره کرد اين است که مفاهيم زيبايي‌شناسي با زيبايي‌شناسانه کاملاً متفاوت است به اين معنا که زيبايي‌شناسي به بررسي علل و عواملي که يک قوم و يا فردي را زيبا تلقي کند، مي‌پردازد و زيباشناسانه مصداق زيبايي است.
غراب بيان کرد: از اين رو بايد گفت که کار ترجمه کار بسيار دشواري است، زيرا بايد تمام اين مقوله‌ها و نکات در آن‌ها به درستي رعايت شود و کار ترجمه به صورت صحيح و هم به صورت زيباشناسانه دنبال شود.
وي اظهار کرد: هنگاميکه اين ترجمه را به لحاظ واژگان فارسي با شاهنامه فردوسي مقايسه کردم، متوجه شدم که فردوسي در اين کتاب خود از حدود ۸۰۰ کلمه عربي استفاده کرده، اما مجموع کلمات عربي که من در کتاب خود استفاده کرده‌ام، شايد بتوان گفت که تعدادشان به ۲۰ مورد هم نرسيده باشد، چرا که من کلماتي مانند عذاب و غنائم را بارها تکرار کرده‌ام.
اين نويسنده و پژوهشگر برجسته ادامه داد: اين کار بسيار دشواري بود، زيرا اين مراقبت بايد صورت مي‌گرفت که استفاده از کلمات فارسي تعقيدي در مخاطب ايجاد نکند و او بتواند اين موضوع را به خوبي درک کند، در اين ميان، هنگاميکه آيه‌اي را ترجمه مي‌کردم آن را به فردي مي‌دادم تا ببينم او مي‌تواند آن ترجمه را درک کند و يا خير.
غراب بيان کرد: من در اين ترجمه گاهاً به جاي کلمه‌هايي مانند شکنجه از عذاب استفاده کرده‌ام، زيرا شکنجه در جاهايي بار معنايي متفاوتي به خود مي‌گرفت، البته در برخي موارد از واژه‌هاي کليدي و اعتقادي استفاده کرده‌ام، چرا که سال‌هاي گذشته بر اين باور بودم که قرآن يک ايدئولوژي است، اما اکنون معتقد هستم که اسلام يک دين و نه يک ايدئولوژي است.
سخت‌ترين بخش ترجمه
وي بيان کرد: با توجه به مطالعات و تدريسي که در سال‌هاي اخير در دانشگاه انجام مي‌دادم، به نظر مي‌رسد که پيامبر(ص) نيز اين نوع عبارات را با واژگاني استفاده مي‌کردند که کلمه‌اي تازه بود و برداشت‌هايي نيز داشتند که براي مردم تازه و جديد باشد، بايد گفت اين کلمات پس از گذشت بيش از ۱۴۰۰سال صحبت کردن در خصوص آن‌ها داراي بار معنايي شده است و بنابراين در نهايت به اين نتيجه رسيديم که اگر برخي از اين واژگان ترجمه نشود، بيش از ۱۴۰۰ داوري را به همراه اين آيه‌ها آورديم.
اين پژوهشگر ديني و متون اسلامي اظهار کرد: سخت‌ترين بخش ترجمه اين است که همواره ترجمه داراي بار روانشناسانه ويژه‌اي باشد که رسيدن به اين بار روانشناسانه دشوار بود و تنها بايد به وحي الهي دل سپرد تا با جان و دل آدمي عجين شود که آن آيه چگونه مي‌تواند با داشتن بار روانشناسانه‌اي در بين مردم منتقل شود.
غراب بيان کرد: البته که مترجم نيز در ابتدا بايد زمينه و فضاي آيه‌اي را که بنا است آن را ترجمه کند، درک کرده تا سپس بتواند به ترجمه آن بپردازد و بداند که چه چيزي را بنا است انتقال دهد، به اعتقاد من هيچ مترجمي نمي‌تواند ادعا کند که در کار او هيچگونه اشتباهي وجود ندارد.
وي اضافه کرد: آقاي مجتبوي يکي از دقيق‌ترين مترجماني است که مي‌توان از آن ياد برد، اما مردم و حتي من نمي‌توانم با اين ترجمه به راحتي ارتباط برقرار کنم. در بسياري از آيات سعي کردم ترجمه را به درستي بياورم، يکي از ويژگي‌هاي اين ترجمه تلاش براي روشن کردن پيوستگي ميان آيات است، از اين رو يکي از تلاش‌هايي که صورت گرفت اين بود که آيات به صورت پيوسته ترجمه شود.



 
تعداد بازديد:84 آخرين تغييرات:98/07/24
نظرات

نظر شما:
نام و نام خانوادگي
پست الكترونيك
نظر