پنج شنبه 14 فروردين 1399 - 8 شعبان 1441 - 2 آپريل 2020
صفحه اصلي/دين و انديشه


 
 


 










 


 




 








خروجي RSS

باید بر افزایش اعتماد مردم به حاکمیت کار کنیم/ضرورت گفتگو با مردم

بايد بر افزايش اعتماد مردم به حاکميت کار کنيم/ضرورت گفتگو با مردم

حجت‌الاسلام آذربايجاني، دانشيار گروه روان‌شناسي پژوهشگاه حوزه و دانشگاه گفت: بايد با گفتگوي صادقانه و توضيح مسائل براي مردم تا حد امکان، اعتماد مردم به حاکميت را افزايش دهيم.
تصميم تعديل قيمت بنزين در شرايطي گرفته شد که در ۲ سال گذشته در کشور يک نوع بي اعتمادي و نگراني در مورد آينده اقتصاد کشور در بين مردم وجود داشت. مسئله ترس و دلهره از آينده اقتصاد ايران در بين مردم در چند سال اخير وجود داشته است و تصميم افزايش قيمت بنزين در تشديد اين نگراني مؤثر بود و اين مسئله در غائله آبان ماه به صورت اعتراضات خشونت‌آميز بروز کرد. متأسفانه عدم توجه به پيش زمينه‌ها و لوازم اجراي طرح از قبيل اقناع افکار عمومي و… از سوي دولت باعث شد مردم نوعي حس بي اعتمادي نسبت به دولت پيدا کنند که اين احساس نيز مي‌تواند در بروز اقدامات خشونت‌آميز مؤثر باشد. همچنين در حادثه اخير سقوط هواپيماي اوکرايني عدم اطلاع رساني صحيح و به موقع موجب ايجاد نوعي حس بي اعتمادي در جامعه شد که بايد به جبران آن انديشيد.

در گفتگو با حجت‌الاسلام مسعود آذربايجاني دانشيار گروه روانشناسي پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، زمينه‌هاي بروز غائله آبان‌ماه را از منظر روانشناسي اجتماعي مورد بررسي قرار داديم که در ادامه مي‌خوانيد؛ لازم به ذکر است اين مصاحبه قبل از حادثه سقوط هواپيماي اوکرايني انجام شده است.
حجت‌الاسلام مسعود آذربايجاني گفت: الگويي که ما در روانشناسي اجتماعي براي تحليل مسائل اجتماعي استفاده مي‌کنيم از ۳ بخش تشکيل شده است. يکي نشانه شناسي، دوم سبب شناسي و سوم درمان و ارائه راه حل است. در رابطه با وقايع آبان ماه هم وقتي ما نشانه شناسي کنيم چند نشانه بارز در اين مورد قابل مشاهده است که با جريانات قبلي و اتفاقات قبلي از جهت ماهيت متفاوت است.
وي ادامه داد: اولين مسئله اين است که ما خاستگاه اعتراضات را در طبقات محروم و پايين جامعه پررنگ‌تر مي‌بينيم. به عنوان مثال در اصفهان که من اطلاع بيشتري دارم در دو منطقه اين حوادث بيشتر و پربسامد بود که از مناطق محروم جامعه اصفهان هستند. در تهران و شهرهاي ديگر هم همين موضوع مطرح است.
وي افزود: بحث ديگر اين است که نوع شعارها و کنش‌ها و خشونت‌ها نيز شدت بيشتري پيدا کرده بود. به نظرم مي‌رسد اگر در بحث نشانه شناسي دقت بيشتري بکنيم مي‌توانيم در بحث سبب شناسي بهتر به نتيجه برسيم و تحليل دقيق‌تري داشته باشيم.
حجت‌الاسلام مسعود آذربايجاني گفت: در بحث سبب شناسي به نظر مي‌رسد چند علت مي‌تواند برجسته باشد. اولين مسئله کاهش اعتماد مردم به مسئولين است. مردم مثل قبل به سخنان مسئولين و قول‌ها و اميدها و نويدهاي آنها اعتماد ندارند و کاهش اين اعتماد مي‌تواند بسيار خطرناک باشد.
وي ادامه داد: بحث ديگر اين است که ما در روانشناسي اجتماعي مي‌گوئيم شايعه يک رابطه مستقيمي با کمبود اطلاعات و نياز به اطلاعات دارد. وقتي که اطلاعات را به هنگام به مردم ندهيم و آنها را تغذيه نکنيم و مردم نياز به آن اطلاعات هم داشته باشند، اين‌طور نيست که آنها ساکت بنشينند تا بعداً به آن اطلاعات دست پيدا کنند. اين اطلاعات را از طرق ديگر از منابع غير معتبر و چه بسا غيرموثق تهيه مي‌کنند و اين زمينه‌اي مي‌شود براي گسترش شايعه و اخبار غير مطمئن. اين عامل مي‌تواند مسئله بسيار مهمي باشد که اگر به آن رسيدگي نکنيم در آينده هم مي‌تواند تجربيات ناخوشايندي را براي ما به وجود بياورد.
وي افزود: عامل سوم در اين بحث، موضوع پرخاشگري و خشونت است. شايد در طول چند دهه اخير، به اين مقدار گستردگي خشونت را ما نداشته‌ايم که کنش‌هايي از طرف معترضين اتفاق بيفتد. مردم يک نوع احساس عصبانيت و احساس ناکامي و احساس نااميدي و فروخوردن عقده‌ها و ناراحتي‌ها را دارند. مردم احساس مي‌کنند کسي قصد فريب آنها را دارد و صادقانه با آنها سخن گفته نمي‌شود. اين است که به تندي واکنش مي‌دهند. وقتي بعضي از مسئولين يک هفته قبل از افزايش قيمت بنزين مي‌گويند ما هيچ برنامه‌اي براي افزايش قيمت نداريم ولي به صورت ناگهاني مردم مي‌بينند که بنزين گران شده است، لذا احساس مي‌کنند يک نوع فريب و بي صداقتي وجود دارد. اينها به اضافه قول‌هاي قبلي که داده شده و مردم احساس کرده‌اند صادقانه نيست، فاصله‌ها را زياد مي‌کند. لذا مردم وقتي نمي‌توانند حرف خود را بزنند آن را به صورت کنش‌هاي فيزيکي بروز مي‌دهند.
حجت‌الاسلام مسعود آذربايجاني گفت: البته بحثي که من مي‌کنم نافي دخالت‌ها و برنامه ريزي هاي دولت‌هاي خارجي و مسائل ديگر نيست، آنها هميشه اين برنامه‌ها را دارند و در اين شکي نيست. اين بحث را مي‌توان از منظر سياسي بررسي کرد که من ورودي در اين بحث ندارم. البته شواهد و علائم جدي براي اين بحث وجود دارد ولي تا زماني که زمينه داخلي نداشته باشد، عوامل بيگانه هيچ وقت نمي‌توانند از اين مسائل سو استفاده بکنند. همانطور که بارها مرحوم حضرت امام (ره) مي‌فرمودند يا رهبر انقلاب بر اين نکته تاکيد دارند که ما اشکالات داخلي را برطرف کنيم دولت‌هاي خارجي هيچ وقت در توطئه‌هايي که دارند نمي‌توانند موفق شوند. لذا ما نمي‌خواهيم اين بحث را نفي کنيم.
وي ادامه داد: به نظرم اولين مسئله‌اي که در مورد ارائه راه حل وجود دارد اين است که مي‌گويند «لا يَنْتَشِرُ الْهُدي الاَّ مِنْ حَيثُ اِنْتَشَرَ الضَّلال؛ يعني از همان جا که گمراهي انتشار يافته است، بايد هدايت انتشار يابد. ما وقتي عوامل اين مسائل را بررسي کنيم به چند راه حل اساسي مي‌توانيم دسترسي پيدا کنيم.
وي گفت: اولين نکته اين است که بايد بر روي افزايش اعتماد مردم کار کنيم. اگر فاصله حکومت با مردم زياد شود و شکاف به وجود بيايد، نمي‌توانيم اين شکاف را با هيچ چيزي پُر بکنيم. اين نياز به صداقت دارد و نياز به اين دارد که مسائل را تا جايي که امکان دارد براي مردم توضيح دهيم.
وي افزود: در بحث بنزين خيلي از کارشناسان بر اين نظرند که اگر با مردم صادقانه بحث را مطرح مي‌کردند و دلايل خود و روش خود را مي‌گفتند کار به اينجا نمي‌رسيد. ممکن بود يک شب صف بنزين تشکيل شود ولي احساس صداقت خيلي اثر بيشتري دارد. اگر در روايات داريم که نجات در صدق است، اين مسئله آيا در تعاملات فردي است؟ در تعامل‌هاي اجتماعي، سياسي و حاکميتي نجات در صدق نيست؟ بايد اين مسئله صادقانه با مردم در ميان گذاشته مي‌شد. نمي‌خواهم بگويم که همه حرف‌ها از جمله بحث‌هاي امنيتي هم گفته شود، اما آن مقداري که ممکن است بايد گفته شود. تصميمات جمعي نياز به مشارکت جمعي دارد و وقتي ما اين همراهي را نداشته باشيم خيلي مي‌تواند مشکل ايجاد کند. لذا اولين راهکار اين است که ما سعي کنيم از طرق مختلف اعتماد مردم را جلب کنيم و فاصله را کم کنيم. اين مسئله بايد حتماً درمان شود. بايد با مردم حرف بزنيم و نشان دهيم که عمل ما با حرف ما يکي است.
حجت‌الاسلام مسعود آذربايجاني گفت: بحث دومي که مي‌تواند خيلي مهم باشد اين است که نهضت وسيعي بايد در کاهش اختلافات به وجود بيايد. مردم وقتي اختلافات فراوان را بين سران کشور و جناح‌ها مي‌بينند، باعث مي‌شود فکر کنند که اين تعارض‌ها همه براي کسب قدرت است و باعث مي‌شود هر دو طرف و هر دو جناح از چشم مردم بيفتند. هر چه ما از وحدت اجتماعي و هم رنگي و يگانگي اجتماعي فاصله بگيريم، مي‌تواند مشکلات ما را بيشتر کند و زمينه تعارض و اعتراضات را به وجود بياورد.
وي ادامه داد: نکته سوم اين است که ما از کارشناسان و جامعه علمي بهره بيشتري ببريم. بخش عمده‌اي از اقتصاددان‌هاي ما احساس مي‌کنند در بخش‌هاي اقتصادي از دستاوردهاي علمي آنها استفاده نمي‌شود. چرا ما آن مشارکت نخبگاني را جذب نمي‌کنيم؟ بايد به آنها اجازه دهيم در حضور مسئولين اقتصادي کشور، نظرات کارشناسي خود را بدهند و آن به اطلاع مردم برسد. اينها مي‌تواند يک مقدار به اقناع جامعه علمي و اقناع مردم کمک بکند. الان ما مي‌بينيم که جامعه علمي هم مخالف بسياري از تصميم گيري ها يا شکل اجراي تصميمات هستند.
وي افزود: بحث متقاعدسازي و اقناع در روانشناسي اجتماعي بسيار مهم است و ما بحث‌هايي در مورد راه‌هاي اقناع سازي داريم. متأسفانه از اين شيوه‌ها هم استفاده نمي‌شود.
حجت‌الاسلام مسعود آذربايجاني گفت: به نظرم اين ۳ راه حل، راه حل هاي موقتي است که مي‌تواند به سرعت بر روي بحث‌ها اثرگذار باشد. بحث‌هاي اقتصادي با اينکه عامل پررنگ و برجسته است اما در عوامل ديگر ريشه دارد و اگر به آنها پرداخته نشود ممکن است اعتراضاتي را در آينده شاهد باشيم.
وي ادامه داد: مردم هنوز به سطح قهر و اعراض از حاکميت نرسيده‌اند اما آن فاصله و کاهش اعتماد به نظرم خيلي جدي است. ما قشرهايي را مي‌بينيم که در حمايت از حاکميت هنوز به صحنه مي آيند. در مقابل اعتراضات هم با اينکه در حدود ۱۰۰ شهر کشور اتفاق افتاد ولي وسعت آنها زياد نبوده است.
وي در پايان اظهار داشت: مردم پرسش و چالش جدي دارند و احساس عدم آرامش و سرخوردگي عاطفي مي‌کنند اما نسبت به حاکميت قهر نکرده‌اند. بايد به فکر ترميم مسائلي که عرض کردم باشيم و اگر اين مسائل ترميم نشود ممکن است به مرحله قهر مردم از حاکميت هم برسيم.



 
تعداد بازديد:116 آخرين تغييرات:98/10/25
نظرات

نظر شما:
نام و نام خانوادگي
پست الكترونيك
نظر