جمعه 27 مهر 1397 - 9 صفر 1440 - 19 اكتبر 2018
صفحه اصلي/مقالات

نگاهي به سيره اخلاقي و رفتاري پيامبرگرامي اسلام

گرداورنده : حجة الاسلام جعفر كوهستاني

مقام معظم رهبري :

 امروز درس پيغمبراسلام براي امتش وبراي همه ي بشريت درس عالم شدن قوي شدن درس اخلاق وكرامت درس رحمت درس جهاد وعزت ودرس مقاومت است.

هرچند بيش از چهارده قرن از حيات آن آخرين فرستاده خدا مي گذرد ولي هر وقت سراغ مطالعه زندگي آن انسان برتر وآينه كمال مي رويم يا از چشمه سخنان گهر بار آن حضرت جرعه اي مي نوشيم يا نكته اي را از سيره نوراني آن عبدالله مي شنويم طراوت وشادابي با همه وجود خود لمس مي كنيم

واينك نگاهي داريم به گوشه اي از اخلاق عملي وسيره رفتاري بنده برگزيده خدا چرا كه اين نگاه براي ما بسي آموزنده وسود منداست

انسان چه در زندگي فردي وچه در تربيتهاي اجتماعي احتياج به الگو دارد تا بتواند آن را سرمشق خود قرار دهد كه در قرآن نيز به آن اشاره شده است پيامبر گرامي اسلام(ص) را به عنوان الگو واسوه معرفي كرده است و به همين منظور خوشبختانه سيره عملي ورفتاري رسول خدا(ص) در كتب روايي وتاريخي ومجموعه هاي ديني ثبت شده است

واينك به چند سيره اخلاقي ورفتاري آن حضرت اشاره اي خواهيم داشت در اين جهان   مي طلبد كه خانواده هاي ما نگاهي دقيق تر به سيره اخلاقي ورفتاري پيامبر داشته باشند

درخانه

رفتار هر كسي در خانه با همسر وفرزندان نشان دهنده شخصيت اخلاقي آن فرد است و اين رفتار تأثير گذار بر اهل خانه و ديگر معاشران خواهد بود نبي مكرم اسلام(ص) در خانه داراي سيره اي بود كه بيان آن زيباست

1 – تقسيم وقت

در کتاب مكارم الاخلاق طبرسيامده است که رسول خدا در خانه اوقات خود را به سه بخش تقسيم  مي كرد:

1-  بخشي براي خدا كه به عبادت ونماز مي پرداخت 

2 – بخشي را براي گفتگو وانس گرفتن با خانواده وتأمين نيازهاي روحي وعاطفي خانواده

 3 – وبخشي را هم براي خود ومردم تا به مشكلات مردم رسيدگي كند

كمك در خانه بحارلانوارج16

انسان خودساخته كسي است كه در كارهاي خانه به همسر خود كمك كند و به شريك زندگي خويش ياري رساند چه در نظافت وچه در طبخ غذا وچه دركارهاي ديگر واين از فضائل انسان است

پيامبر خدا(ص) در خانه كفش ولباس خود را مي دوخت ودر جمع آوري شير گوسفندان وشترها كمك مي كرد و همراه خادم خانه خود گندم آرد مي كرد

هم نشيني بر سرسفره  مكارم الاخلاق

اولياء خدا متواضعانه با خادمان و اهل خانه هم غذا مي شدند وبر سر يك سفره مي نشستند

 رسول خدا(ص) همه رقم غذا مي خورد ونسبت به نوع غذا و كيفيت آن ايراد نمي گرفت ودر نزد رسول خدا (ص) محبوبترين غذا و سفره آن بود كه افراد بيشتري برسر سفره نشسته باشند

استراحت بر بستر ساده

ساده زيستي در همه مظاهر زندگي پيامبر گرامي اسلام(ص) آشكار بود رختخواب ومكان استراحت كه خيلي از انسانها ي كنوني براي آن جايگاه خاصي قايل مي شوند واگر حد مطلوب نباشد رنج   مي برند وخواب ندارند .بايد بگويم كه رختخواب پيامبر پوستي بود كه داخل آن از ليغه وپوشال خرما پر شده بود وبالش زير سر مباركش نيز همانند رختخواب آن حضرت بود و خيلي از وقت ها  از عبا خود بعنوانزير انداز  استفاده مي كرد .واغلب بر حصير مي خوابيد. حضرت بر پهلوي راست  مي خوابيد ودست راست خودرا زير صورت قرار مي داد. وقبل از خواب دعا مي كرد ومسواك مي زد ومسواك حضرت هميشه بالاي سر او بود

 و به فرموده امام باقر(ع) هرگاه از خواب بر مي خواست سجده مي كرد و مسواك مي زد

اجتماع

نوع رفتار اجتماعي هر كس نشان دهنده منش وشخصيت فكري وروحي اوست

برخوردهاي پيامبرعزيزمان(ص) در اجتماع با قشرهاي مختلف مي تواند الگوي خوب براي ما كه مدعي پيروي ازآن اسوه هستيم باشد چرا كه اگر چنين شود رفتار محبت آميز وارزش قائل شدن به انسانها وبرخورد با آنها در غم وشادي بر مبناياسلامي زنده مي شود ومردم همديگر را درك مي كنند وبر اساس شخصيتي هر كسي با آن شخص برخورد مي كنند وجامعه از يك سباط ديني و اسلامي برخوردار مي شود

 در مناقب روايت شده است: كه رسول خدا (ص) به تشييع جنازه مي رفت ودر دورترين نقطه شهر به عيادت مريض مي پرداخت و گاهي فرزندان خردسال را كه به حضور آن مي آورندبعنوان تبرك يافتن

آنان را به دامن خويش مي گذاشت و چه بسا كه كودكان لباس آن حضرت را نجس مي كردند  .

رسول گرامي اسلام خنده رو بودند و اغلب موارد بجز زمان نزول قرآن رويي خندان و متبسم داشتن و در حالت وعظ وپند نيز با چهره تبسم موعظه مي كردند .

در حديث آمده است كه حضرت محمد (ص) از خلق وخوي بالا برخوردار بودن با هر كسي برخورد مي كرد آغاز به سلام مي نمود و با او دست مي داد و رعايت مي كرد  كه دست خود را زود عقب نكشد.

امير المومنين علي (ع) مي فرمايند :

پيامبر گرامي اسلام هر گاه از برادران ديني اش  را سه روز نمي ديد سراغ او را مي گرفت و اگر غايب بود يا به سفر رفته بود برايش دعا مي كرد و اگر حاضر و در شهر بود به ديدارش مي رفت و اگر بيمار بود عيادتش مي كرد آنچه كه حضرت را به مردم نزديك ساخت وبا او احساس خودي   مي كردند رفتار مردي واخلاق متواضعانه  و دور از تكلف او بود با اينكه آن عبد برگزيده الهي  بود

رسول خدا (ص) مظهر رأفت الهي و به بيان قرآن نسبت به مومنان رئوف و رحيم بود و اين موارد در رفتار وسيره اش آشكار بود .

رسول خدا (ص) از همه مردم بخشنده تر و از همه مردم در معاشرت بزرگوارتر بود .

در حديث آمده است حضرت رسول (ص) :

عذر خواهي كسي را كه از او معذرت مي خواست قبول مي كرد و هرگز بدي را با بدي پاسخ نمي گفت و حالت عفو وصفح داشت . 

انس بن مالك مي گويد :من در طول هشت يا نه سال خدمتگزاري پيامبر(ص) هرگزنشد كه يك بار به من بگويد كه چرا چنين كردي ويا بر كار من عيبجويي كند ويا مرا ملامت و سرزنش نمايد .

و همواره مي فرمودند دوست ندارم كه هيچ يك از شما در مورد اصحابم گزارشهاي ناخوشايند و عيب هاي آنان را بازگو كنيد .چرا كه من دوست دارم هر گاه نزد شما مي آيم سينه ام نسبت به شماسليم وبي غل وغش باشد چرا كه شنيدن معايب ديگران خاطر انسان را مكدر مي كند وصفاي دل را مي برد. از عوامل عمده در موفقيت مديريت اجتماعي واخلاق معاشرت صبر بر جفاها و تنديها وصبوري در برابرنا ملايمات است .

رسول گرامي اسلام (ص) اين خصلتها را در اوج خود دارا بود و همين سبب شده بود كه افراد بر محور وجودش جمع شوند .

انس بن مالك نقل مي كند :روزي يك عرب باديه نشين نزد پيامبر آمد و برخورد بدي كرد ورداي حضرت را كشيد به طوري كه اثر كشيدن رداي بر گردن حضرت نمايان شد وسپس به پيامبر گرامي اسلام خطاب كرد كه از اموال خدا كه در اختيار توست دستور دهيد كه به من بدهند .حضرت به او توجهي كرد ،لبخندي زد ودستور داد كه چيزي به او بدهند .

پيامبر گرامي اسلام (ص)در برابر جفا و تندي غريبان در حرف زدن و سئوال كردن و خواسته هايشان آن قدر صبر وتحمل از خود نشان مي داد كه اصحاب تصميم مي گرفتند آن غريبه هارا مواخذه كنند تا رسول خدارا مورد آزار قرار ندهند .

نبي مكرم اسلام از نظر ياد خدا و بي تكلفي و جلوي مؤدبانه و حفظ حريمها و رسيدگي به مشكلات مردم و سخن گفتن وبيان كلام مفيد در خورشأن مخاطبين وهمدلي و همزباني با مردم وهزاران موضوع ديگر اجتماعي واخلاقي ورفتاري اسوه بودند كه فرصت بيان آن نيست و اكتفا مي كنم به بيان زيباء قرآن كه چقدر زيبان بيان مي كند .

«لقد كان لكم في رسول الله اسو‍‍‍‍ ه حسنه»

  سوره احزاب آيه 21

حجة الاسلام جعفر كوهستاني

2/10/85  برابربا2 ذيحجه 1427

تعداد بازديد:2943 آخرين تغييرات:85/10/03
نظرات

نظر شما:
نام و نام خانوادگي
پست الكترونيك
نظر